Ana Sayfa

EKONOMİ

Seyahat ve Yaşam

Sanat-Kültür-Tarih

SPOR

İşletmede Verimlilik

İşletmelerde İSG

TEKNİK BİLGİ ve ÇÖZÜMLER

Haberler & Duyurular

BLOG

Resim ve Karikatürler

Kayıt

İletişim
Hoşgeldiniz!
Proaktif Bakım Mühendisliği
Titreşim ve Ses Analizi ile Kestirimci Bakım
Titreşim ve Ses Analizinde Metotlar
Yurdışından Makine Taşımak
Hareketsiz Cisimler İş Yapar mı
Servis_1
Servis_2
Smart TV Hard Diskini Geri Kazanmak
Elektrik fişi bir yönde takılınca sigorta neden atar
Kaçak Akım Rölesi Nedir
K.A.K. Röle Kullanım Tarzı
Elektrik Sayaçları ve Tasarruf Cihazları
TEKNİK ve MATEMATİK TABLOLAR
K.A.K. Röle Kullanım Tarzı


Kaçak Akım Koruma Rölelerinin Kullanılmalarında dikkat edilemesi gereken konular, çıkan sorunlar, bu sorunların giderilmeleri ve devreye alınmalarında dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir, incelemeye çalışacağız;

Kaçak Akım Koruma (K.A.K.) Röleleri, İngilizce olarak "Earth Leakage Circuit Breaker"(ELCB), "Residual Current Device" (RCD), veya "Residual Current Circuit Breaker" (RCCB), Almanca ise "Fehlerstrom Schutzschalter" olarak anılırlar.

Bilindiği gibi, K.A.K. Rölelerinin insan sağlığının korunması için 30mA tetikleme seviyeli olanları kullanılırken, yangın durumunda kablolarda 300mA kaçak akım oluşana kadar hatların enerjili kalmasına müsaade eden tipleri bina güvenliği için kullanılır.
Piyasada daha hassas olan 10mA fark akımlıyla açanı olduğu gibi, 500mA fark akımıyla tetikleneni de bulunabilmektedir.

K.A.K. Rölelerinin tek fazlı olan 2 kutuplu, üç fazlı olanı 4 kutuplu olarak imal edilmektedirler. iki kutuplu cihazlardan devrenin faz ve nötr kabloları, dört kutuplularda ise devrenin üç faz ve nötr kablosu cihazdan geçirilir. Devrenin nötr kablosu bundan sonra başka bir nötr devresiyle birleştirilemez.

Hem tek hem üç fazlı K.A.K. Rölelerinin elektronik ve elektrikli olmak üzere iki farklı tipi mevcuttur. Elektronik yapıda olanları ayrıca bir elektrikle besleme gerektirdiğinden alternatif akım'da tercih edilmezler. Nedeniyse, bu besleme geriliminin kesilmesi durumunda kimsenin bilgisi de yoksa devrenin çalışmayacak olmasıdır.
Ancak DC (Doğru Akım)'ın söz konusu olduğu uygulamalarda elektronik tipte olanları kullanılmak zorundadır.

Kaçak Akım Koruma Röleleri, çalıştırılacakları hat akımına uygun büyüklükteki akım değerinde seçilmelidir. Buna K.A.K. Rölesinin "Anma Akımı" veya "Nominal akım değeri" denilir. Küçük seçilmesi hem içindeki ölçü trafosunun doymasına, dolayısıyla sağlıklı çalışmamasına ve arızalara, çok büyük seçilmesiyse hassasiyetin kötüleşmesine neden olur.

Burada çok önemli konu, K.A.K. Rölelerinin asla bir sigorta işlevi görmediğinin bilinmesi gerektiğidir. Ne yazık ki, yapısının sigortaya benzemesinden mi bilemiyorum ama anma akımı değerini sanki sigorta gibi açma akımı değeri şeklinde anlayan teknisyen arkadaşlara rast geldim.
 

K.A.K. Rölelerinin anma akımları onların çalışacakları hat akımlarının sı
nır değerini belirtir. Asla bir sigorta gibi bu akımın üst değerlerinde devreyi açmaz. K.A.K. Rölelerinin bulunduğu devrelerin kabloları ayrıca uygun değerli bir sigortayla korunmalıdır.
Bazı firmaların kompak sigorta ile K.A.K. Rölesinin kombine edildiği bitişik ürünleri de mevcut. Ama bunlar yalnızca yanyana getirilmiş iki ürün şeklinde malzemeler, yani bir ürün iki işlevi birden yerine getirmiyor.

K.A.K. Röleleri asla çıkışındaki faz ve nötr kabloları kısadevre yapılarak test edilmezler, edilemezler.
K.A.K. Röleleri seçilirlerken anma akımının yanında;
   - Darbe akımı dayanım seviyesine
   - Kısa devre dayanım akımına
   - Darbe gerilim dayanımına da mutlaka bakılmalıdır.

Bunlar cihazın ömrünü ve zor koşullarda çalışabilmesini belirleyen önemli faktörlerdir.

Ülkemizde elektrik tesisat ve panoları yapılırken veya onarılırken ne yazık ki hatalı bir çok uygulama bilinçli veya bilinçsiz olarak gerçekleştirilmektedir.
Bir de kalitesiz üretilmiş elektrikli cihazlar da fiyat avantajları nedeniyle piyasada çoklukla yer bulmaktadır.
Kötü ve/veya yanlış yapılmış bu tesisat ve pano sorunları ile kalitesiz elektrikli cihazların neden olduğu problemler yüzünden Kaçak Akım Koruma (K.A.K.) Röle uygulamalarında sıkıntılar yaşanmaktadır. Peki bunlar nelerdir bir bakalım;
Ülkemizdeki konutların ve hatta işlerlerinin bir çoğunda, topraklama kablosunun ayrı olarak çekilmemesi nedeniyle, prizlerdeki toprak ucunun nötr hattıyla birleştirilmiş durumdadır.
Bu durum yüzünden nötr hattı gövdeye iletilmiş olmakta ve nötr dönüş akımının bir kısmı gövde üzerinden cihazın temas ettiği yer, duvar veya su tesisatı sayesinde toprağa akmakta yani nötr kablosu üzerinden aynı oranda geri dönmemektedir. Bu bilhassa su tesisatı ile bağlantısı olan makinelerin bağlı olduğu prizler için geçerlidir.
İşte bu nedenle bu tip makinelerin bağlandığı prizlerde birleştirilmiş bütün toprak nötr uçları önce birbirinden ayrılmalıdır. Bunlara topraklama kablosu çekilerek toprak ucuna bağlanmalıdır.
Buna rağmen K.A.K. Rölesi açıyorsa o zaman prize bağlı cihazın gövdesine kaçak olması söz konusudur ve bunun nedeni araştırılarak giderilmelidir.

Piyasadaki kalitesiz rezistanslı fırın gibi cihazlar en çok sorun çıkaran elektrikli eşyalardır. Fırınların rezistanslarının içlerinde çoğu zaman yalıtkan olarak kuartz kumu kullanılmaktadır ve bu kum kalitesiz bir kumsa iki tür etkiye neden olur. Birincisi, tıpkı metal boru içinden geçen kabloda olduğu gibi rezistansla metal boru arasında kapasitif akım etkileşiminde bulunması, ikincisi, pişen yemeklerden içine hapsettiği nem'in de bilhassa soğukken ilk anda gövdeye yarattığı akım kaçağıdır. Tuhaf ama gövdenin doğru şekilde topraklı olması bu sorunu daha da arttırır. Topraklaması olmayan yerlerde çalışmakta olan bir elektrik fırınının gövdesine bir kontrol kalemi dokundurursanız yandığını görürüsünüz ama elinizle dokunduğunuzda çarpılmazsınız (ya da hissetmezsiniz). İşte bu kapasitif akımın göstergesidir. Bazen de fırın fişinin yönünün değiştirilmesi halinde bu durumun kaybolduğu da olur.

Kaçak Akım Koruma Rölelerinin kullanıldığı elektrikli fırın çalıştırılacak yerlerde varsa bu kez toprak kablosu çıkarılarak, "priz"de nötr ucu topraklama ucuyla birleştirilebilir, böylelikle gövdeye kaçan akımlar tekrar nötr kablosundan geriye dönebilecektir ve fırının yerden ve duvardan teması kesilerek çalıştırılması problemi ortadan kaldırabilir.
 

K.A.K. Rölesinden geçmiş nötr kablosu bir başka nötr ile veya toprak kablosuyla asla birleştirilmemelidir. Bazı işletmelerde bir bölüm K.A.K. Rölesi devresiyle korunurken bir bölümde buna gerek veya imkan olmayabilir. Bu iki sistemin nötr kabloları bir yerlerde birleşmiş olmamalıdır.

İşletmelerimizdeki panoların çok büyük bir bölümünde nötr barası bulunmaz, çoğunlukla bakır bir bara hem toprak hem de nötr işlemi için kullanılır ve bütün nötr kabloları getirilip bu bakır bara üzerine topraklama kablolarıyla beraber bağlanmaktadırlar. Bu da hem topraklamayla hem de K.A.K. Röleleriyle ilgili uygulamalarda sıkıntılar yaratmaktadır.
Esasen nötr barası ayrı olarak yapılmalı ve gövdeden yalıtılmış olmalıdır.

Bir başka sorun, kablo kanalları üzerinde veya metal boru içinde giden kablolardan bu metal yüzeylere kapasitif akım akmasıdır. Kablo yalıtkanı bakır iletkenle, metal taşıyıcı arasında bir kapasitör gibi davranarak faz kablosundan toprağa doğru bir akım dolaşmasına neden olur. Bu da K.A.K. Rölelerinin devreyi açmasına neden olabilmektedir. Burada ekranlı kablolar kullanılmalı ama ekran nötr dönüş kablosuna bağlanmalıdır.

İşletmelerinde veya evlerinde derin dondurucularda, buzdolaplarında malzemelerini dondurulmuş halde bırakıp tatile gidenler döndüklerinde K.A.K. Rölesinin atmış ve herşeyin bozulmuş olduğu bir durumla karşılaşabilmektedirler. Bu nedenle bu gibi kritik durumların olduğu hatlara ayrı olarak ikinci bir K.A.K. Rölesi konması daha uygun olacaktır. Diğer bir alıcının kusurundan dolayı devreyi açan K.A.K. röle kritik bir cihazın da elektriğini kesmemiş olur.







 

                                         
   Kaçak Akım Roleleri Hakkında                     Elektrik Tasarruf Cihazı !??                 KAK Rolelerinin Kullanım Tarzı  



                                           
LED'le Aydınlatmanın Avantajları                          LED Ampuller                    LED Aydınlatmanın Dezavantajları









 
Ana SayfaEKONOMİSeyahat ve YaşamSanat-Kültür-TarihSPORİşletmede Verimlilikİşletmelerde İSGTEKNİK BİLGİ ve ÇÖZÜMLERHaberler & DuyurularBLOGResim ve KarikatürlerKayıtİletişim